Łokieć golfisty - ból po wewnętrznej stronie łokcia?

Ból po wewnętrznej stronie łokcia, czyli łokieć golfisty, zwykle nie bierze się z dnia na dzień. To najczęściej przeciążenie przyczepów mięśni przedramienia do kości po przyśrodkowej stronie stawu, a nie tajemniczy uraz bez wyraźnej przyczyny. W tym tekście wyjaśniam, skąd się bierze ten problem, jak go odróżnić od innych dolegliwości ręki i co zrobić, żeby nie wracał po każdym treningu albo cięższym dniu w pracy.

Czym jest przeciążenie po wewnętrznej stronie łokcia

W praktyce chodzi o uszkodzenie i podrażnienie ścięgien, które przyczepiają mięśnie zginające nadgarstek i palce do nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej. Tkanka ścięgnista nie znosi dobrze setek powtórzeń tego samego ruchu, zwłaszcza gdy obciążenie rośnie szybciej niż zdolność do regeneracji.

Nie trzeba grać w golfa, żeby się z tym spotkać. Z problemem trafiają do mnie osoby po pracy fizycznej, po siłowni, po długim sezonie sportowym, ale też takie, które przez dłuższy czas mocno ściskały narzędzia, nosiły ciężkie zakupy albo wróciły do aktywności po przerwie i od razu weszły na pełne obciążenie.

To ważne rozróżnienie, bo sama nazwa bywa myląca. Mechanizm jest przeciążeniowy, a nie „sportowy” w wąskim sensie, więc najpierw trzeba znaleźć ruch lub nawyk, który cały czas drażni ścięgno. Dlatego naturalnym kolejnym krokiem jest sprawdzenie objawów.

Jakie objawy powinny zapalić lampkę ostrzegawczą

Objawy zwykle rozwijają się stopniowo, przez tygodnie albo miesiące. Na początku ból bywa niewielki, pojawia się tylko przy mocniejszym chwycie albo po dłuższym wysiłku, a potem zaczyna przeszkadzać także w codziennych czynnościach.

• ból po wewnętrznej stronie łokcia, czasem promieniujący do przedramienia,
• nasilenie dolegliwości przy zaciskaniu dłoni, ściskaniu butelki, przenoszeniu torby lub odkręcaniu słoika,
• ból przy zginaniu nadgarstka w dół i przy ruchach skrętnych,
• osłabienie chwytu, przez które przedmioty „uciekają” z ręki,
• sztywność po nocy lub po dłuższym bezruchu,
• mrowienie albo drętwienie małego i serdecznego palca, jeśli drażniony jest nerw łokciowy.

MedlinePlus zwraca uwagę, że dolegliwości mogą ciągnąć się od łokcia wzdłuż przedramienia aż do nadgarstka, a czasem dochodzi też do mrowienia palców. Jeśli obok bólu pojawia się gorący, wyraźnie obrzęknięty staw, deformacja po urazie albo gorączka, nie traktuję tego już jak zwykłe przeciążenie.

Jeżeli obraz nie pasuje idealnie, trzeba pomyśleć o innych źródłach bólu, bo podobne objawy daje kilka różnych problemów w obrębie łokcia i ręki.

Dlaczego to przeciążenie się pojawia

Z mojego doświadczenia najczęściej winny jest nie jeden ruch, tylko ich suma. Problemu sprzyjają zwłaszcza:

• powtarzalne ściskanie i skręcanie nadgarstka,
• praca narzędziami, wiertarką, śrubokrętem lub ciężkim sprzętem,
• trening siłowy z mocnym chwytem, podciąganiem lub martwym ciągiem bez stopniowania obciążeń,
• sporty rzutowe i rakietowe,
• nagły wzrost aktywności po przerwie,
• niedopasowany chwyt lub zła technika ruchu,
• brak regeneracji między kolejnymi dniami obciążenia.

W sportach rzutowych albo przy pracy nad głową patrzę też szerzej niż tylko na sam łokieć. Jeśli bark i łopatka nie współpracują dobrze, przedramię bardzo często przejmuje za dużo pracy i ścięgna dostają sygnał przeciążenia szybciej, niż pacjent się tego spodziewa. To właśnie dlatego sama nazwa problemu potrafi ukryć szerszą przyczynę w całej kończynie górnej.

Jak odróżnić je od innych problemów łokcia i ręki

Sam ból nie wystarcza do rozpoznania. Poniżej zestawiam najczęstsze sytuacje, bo w praktyce łatwo pomylić przeciążenie przyśrodkowe z innymi dolegliwościami.

Problem	Gdzie boli	Co nasila dolegliwości	Co zwykle pomaga odróżnić
Przeciążenie przyczepów po wewnętrznej stronie łokcia	Po wewnętrznej stronie stawu, czasem z promieniowaniem do przedramienia	Chwyt, zginanie nadgarstka, skręt dłoni, noszenie ciężaru	Ból przy oporze i tkliwość w miejscu przyczepu
Łokieć tenisisty	Po zewnętrznej stronie łokcia	Prostowanie nadgarstka, podnoszenie kubka, odkręcanie, ściskanie	Zmiana miejsca bólu na stronę boczną
Podrażnienie nerwu łokciowego	Łokieć, przedramię, dłoń	Zgięcie łokcia, dłuższe opieranie łokcia, niektóre pozycje snu	Drętwienie małego i serdecznego palca, mrowienie, czasem osłabienie precyzji palców
Zapalenie kaletki łokciowej	Na czubku łokcia	Opieranie łokcia o blat, ucisk	Wyraźny obrzęk „workowaty”, bardziej na końcu łokcia niż po jego stronie

Jeśli obraz nie pasuje do klasycznego przeciążenia ścięgna, nie zgaduję na siłę. W takim układzie badanie lekarskie oszczędza tygodnie chodzenia po omacku i zwykle szybciej prowadzi do sensownego leczenia.

Co robić w pierwszych dniach, żeby nie pogorszyć stanu

W ostrej lub świeżej fazie najwięcej daje prosty plan: odciążyć tkanki, uspokoić ból i nie wracać za szybko do pełnej siły chwytu. Zazwyczaj zaczynam od kilku kroków:

1. Ogranicz ruchy, które prowokują ból. Chodzi o mocny chwyt, skręcanie nadgarstka i dźwiganie. W zależności od nasilenia objawów takie odciążenie trwa zwykle kilka tygodni, często około 2-6.
2. Stosuj chłodzenie krótko i regularnie. 10-20 minut, 3-4 razy dziennie przez pierwsze dni, zawsze przez tkaninę. To nie leczy przyczyny, ale może wyraźnie zmniejszyć drażnienie tkanek.
3. Rozważ leki przeciwbólowe lub przeciwzapalne tylko wtedy, gdy są dla ciebie bezpieczne. Nie są obowiązkowe, ale u części osób pomagają przetrwać najgorszy okres.
4. Użyj opaski lub ortezy na przedramię, jeśli zmniejsza ból przy chwytaniu. Nie działa u każdego, ale potrafi odciążyć przyczep podczas codziennych czynności.
5. Wróć do ruchu stopniowo. Najpierw bezbolesny zakres ruchu, potem lekkie ćwiczenia, a dopiero później wzmacnianie i obciążanie.
6. Sprawdź reakcję następnego dnia. Jeśli po treningu lub większym wysiłku ból wyraźnie rośnie następnego dnia, obciążenie było za duże.

AAOS podkreśla, że ćwiczenia rozciągające i wzmacniające są jednym z filarów rehabilitacji, ale powinny być wprowadzane etapami. Samo „rozchodzenie” bólu albo trenowanie przez dyskomfort zwykle tylko wydłuża całą historię.

Dopiero po takim odciążeniu ma sens dokładniejsze leczenie i decyzja, czy potrzebne są badania dodatkowe.

Kiedy potrzebna jest diagnostyka i leczenie specjalistyczne

Do lekarza lub fizjoterapeuty idę szybciej, jeśli ból nie słabnie mimo kilku tygodni odciążenia, wyraźnie wraca po każdej próbie powrotu do aktywności albo zaczyna osłabiać chwyt w sposób odczuwalny na co dzień. Pilniejszej oceny wymagają też drętwienie palców, gorący i obrzęknięty łokieć, deformacja po urazie, ograniczenie ruchu po uderzeniu oraz podejrzenie złamania.

• badanie palpacyjne i testy oporowe, które pokazują, która struktura boli,
• USG, jeśli trzeba lepiej ocenić ścięgno i jego reakcję na ruch,
• RTG, gdy trzeba wykluczyć uraz kostny lub inne zmiany w obrębie stawu,
• MRI, gdy obraz jest niejasny albo problem utrzymuje się długo mimo leczenia.

Leczenie specjalistyczne najczęściej opiera się na fizjoterapii, stopniowym obciążaniu, korekcie ruchu i czasem na tapingu albo ortezie. W opornych przypadkach rozważa się także falę uderzeniową, zastrzyk sterydowy dający krótką ulgę, PRP lub inne procedury, ale nie traktuję ich jako zamiennika pracy nad przyczyną przeciążenia. Operacja zdarza się rzadko i zwykle dopiero wtedy, gdy kilka miesięcy leczenia zachowawczego nie przynosi poprawy.

Po tej fazie najważniejsze nie jest już samo wyciszenie bólu, tylko zaplanowanie takiego obciążania, które nie sprowadzi problemu z powrotem.

Jak wrócić do chwytania i treningu bez nawrotu bólu

Najlepsze efekty daje nie heroiczny powrót do pełnego obciążenia, tylko spokojne domknięcie procesu. Z mojego doświadczenia najwięcej zmieniają proste korekty:

• stopniowe zwiększanie ciężaru i liczby powtórzeń, zamiast gwałtownego skoku obciążenia,
• regularne przerwy przy pracy powtarzalnej, zanim ból się rozkręci,
• lepszy chwyt narzędzia, rakiety, kija, torby albo myszki, jeśli dłoń nie musi walczyć o każdy ruch,
• krótka rozgrzewka przed wysiłkiem i mobilizacja nadgarstka oraz przedramienia,
• praca nad barkiem i łopatką, szczególnie przy sportach rzutowych i ćwiczeniach nad głową,
• reakcja na pierwsze sygnały przeciążenia, zamiast czekania, aż ból stanie się stały.

W praktyce właśnie taka dyscyplina najskuteczniej zmniejsza ryzyko nawrotu. Jeśli ból wraca mimo rozsądnego odciążenia, trzeba wrócić do diagnozy, bo czasem problemem nie jest samo ścięgno, lecz sposób, w jaki cała kończyna górna przejmuje obciążenie. Przy tej dolegliwości zwykle wygrywa nie jeden spektakularny zabieg, tylko dobrze ułożony plan pracy z ruchem, obciążeniem i regeneracją.